مراسم سالگرد سیاه تخریب بتهای بامیان

به گزارش روزنامه هشت صبح/ یازده سال پیش در بیستم ماه حوت، دو مجسمه بزرگ بودا در ولایت بامیان توسط طالبان منهدم شد. هرچند تخریب این مجسمه‌ها چند ماه را در برگرفت، اما طالبان با جاسازی مواد منفجره در زیر پاهای بت‌ها، این دو اثر تاریخی و فرهنگی افغانستان را نابود کردند.
مردم بامیان روز گذشته در مراسمی که به مناسبت تقبیح تخریب مجسمه‌های بودا در این ولایت برگزار شده بود، این عمل طالبان را تقبیح کردند و خواستار مجازات کسانی شدند که دست به تخریب این آثار مهم تاریخی زده‌اند.
سخنرانانی که در محفل دیروز در بامیان سخنرانی کردند، از رییس‌جمهور‌ کرزی خواستند تا در پروسه مصالحه نیز، کسانی‌که دست به جنایت زده‌اند و مجسمه‌های بودا را تخریب کرده‌اند، بخشیده نشوند.
در همین‌حال، شماری از تحلیلگران می‌گویند طالبان، با تخریب مجسمه‌های بودا، جنایت بزرگی را در حق تاریخ و فرهنگ افغانستان مرتکب شدند. عزیز رفیعی، رییس مجتمع جامعه مدنی افغانستان، در گفتگو با 8صبح گفت تخریب مجسمه‌های بودا، به معنای تخریب تاریخ و فرهنگ نه تنها افغانستان بلکه تمدن بشری در منطقه است.
آقای رفیعی گفت: «باور من این است که هیچ حادثه‌ای دردناک‌تر از این حادثه در طول چندین قرن گذشته به‌خاطر کشتن فرهنگ بشریت در منطقه آسیا صورت نگرفته بود.»
به باور آقای رفیعی، جنایاتی که چنگیزخان در این منطقه انجام داده، خطرناک‌تر از تخریب مجسمه‌های بودا نبوده است. او می‌گوید طالبان در زمانی بودای بامیان را تخریب کردند که تمام بشریت به میراث‌های بشری به دیده احترام می‌نگرند و برای بقای آن‌ها تلاش می‌کنند.
رفیعی گفت: «متاسفانه حادثه بسیار غم‌انگیزی است؛ حادثه بسیار وحشتناک است حادثه فراموش نشدنی در تاریخ بشریت است و به باور من هیچ توجیهی نمی‌تواند این درد جان‌کاه را تشریح کند.»
عبدالحمید مبارز، روزنامه‌نگار و آگاه مسایل فرهنگی نیز به این نظر است که تخریب مجسمه‌های بودا توسط طالبان یک جنایت بود. آقای مبارز گفت: «مجسمه‌های بودا یکی از عجایب جهان بود که در افغانستان میراث باستانی ما و نیاکان ما بود و این مجسمه‌ها وقتی که از ارزش بزرگ فرهنگی‌اش بگذریم منبع بسیار خوب اقتصادی نیز بودند.»
آقای مبارز از دورانی یاد می‌کند که در ولایت بامیان والی بوده است. او می‌گوید زمانی افغانستان از خشک‌سالی به‌شدت رنج می‌برد و مردم افغانستان با مشکلات زیادی به‌دلیل خشک‌سالی رنج می‌بردند، ولی رفت و آمد سیاحان خارجی در بامیان سبب شد تا مردم این ولایت با چنین مشکلات دست و گریبان نباشند.
این در حالی‌ است که حکومت در یازده سال گذشته هیچ برنامه‌ای در سال‌روز تخریب بودا برگذار نکرده و کوچک‌ترین یادبودی از این میراث بشری نکرده است. آقای رفیعی می‌گوید: «به باور من کسانی‌که این ضایعه را تقبیح نمی‌کنند، در این جرم سهیم هستند.» وی تاکید می‌کند برای این که این جنایت به فراموشی سپرده نشود، باید این حادثه در تاریخ افغانستان گنجانده شود تا در آینده «هیچ جنایت کاری نتواند به‌خاطر فرهنگ‌زدایی و فرهنگ‌کشی اقدام کند.»
آقای مبارز نیز می‌گوید دلایل سیاسی سبب شده است تا حکومت این جنایت تاریخی را تقبیح نکند. او گفت: «فکر می‌کنم که دلایل سیاسی است. آن‌ها در این مورد بی‌اعتنایی می‌کنند، مگر مردم افغانستان و روشن‌فکران افغانستان باید این روز را، به‌عنوان یک‌روز سیاه، فراموش نکنند.»(برگرفته شده از این منبع)

سایت رادیو آزادی گزارش خودرا از سالروز تخریب بتهای بامیان با عنوان ذیل منتشر کرده است:

وآن روز آسمان گریست!!

یازده سال قبل به تاریخ نهم مارچ سال 2001 میلادی، تخریب مجسمه های بودا در ولایت بامیان افغانستان آغاز شد و به تاریخ  11 مارچ تخریب این آثار بی همتای تاریخی پایان یافت.
بت های بامیان چی وقت ساخته شده بودند؟
سرنوشت این مجسمه ها در دوران تاریخ چگونه بوده است؟
 
از بامیان در آثار کهن تاریخی به نام های «فان- یانگ»، «فان ین"»، «فان ین تا"» و درمنابع آریایی «بامیکان»، «پامیان» و«بامیان» یادشده است.
 
بامیان درمسیر یکی از شاخه های مهم راه ابریشم قرار داشت. کاروان های تجارتی که از آسیای میانه به سرزمین پهناورهند می رفتند و با خود آهن و مس، کاغذ و چینی باب، ابزارجنگی و ابریشم را به پیشاور ولاهور حمل می کردند، در بامیان متوقف می شدند. این کاروان ها بار چیزی ظریف تر از ابریشم را نیز با خود داشتند که هنر و فرهنگ بود و در مسیر راه ابریشم انتقال داده می شد.
همان بود که دیری نگذشت و بامیان به یکی از مراکز مهم فرهنگ گریک و بودیک و گندهارا در این منطقه مبدل شد که بت های بودا در زمرهء شاهکارهای بی همتای آن دوران بود.
 
مورخین به این عقیده اند که نخست مجسمهء 38 متری و بعد مجسمهء 55 متری بودا ومعابد، نیایشگاه ها و تاسیسات  همجوار آن ها ساخته شده است. مجسمهء نخست درقرن اول میلادی دردوران زمام داری کنشکای بزرگ و مجسمهء دومی بین قرون دوم تا پنجم میلادی، در عصرکوشانی ها ساخته شده است.
برای قرون متمادی هزاران راهب بودایی درمغاره های کنده شده درسینهء کوه های همجوار بت های بودا به نیایش، عبادت وریاضت مشغول بودند.
 
در طول تاریخ پر فراز و فرود این منطقه، بت های بودا از آسیب های دوران و زخم زمانداران تنگ دل مصوون باقی نمانده، هدف تنفر چنگیز مغول، اورنگ زیب، نادر افشار، امیر دوست محمدخان و عبدالرحمان خان قرار گرفته، هرکدم به نوبهء شان بر پیکر آن ها زخم زده، برای تخریب این آثار بی مانند تاریخی تلاش کردند، اما  تیمور لنگ از کنار آن ها بی تفاوت گذشت.
 
در جریان جنگ های داخلی آغاز دههء نود میلادی درافغانستان، بت های بودا نیز از آسیب مصوون باقی نماندند.

با آنکه بعد از نفوذ دین اسلام درافغانستان، بت های بودا در بامیان هیچگاهی مورد پرستش نبوده، در معرض عبادت قرار نداشتند، به تاریخ بیست و شش فبروری سال 2001 میلادی شورای رهبری، شورای علما و ستره محکمهء طالبان، دستور تخریب آثار تاریخی افغانستان که به عقیده آن ها «غیر اسلامی» تعبیر شده بود، را صادر کردند.

این دستور بر اساس یک فرمان رهبر طالبان ملا محمدعمر صادر شده بود.
 با آن که همهء رهبران طالبان در مورد تخریب آثار تاریخی به شمول بت های بودا، هم نظر نبودند،

به تاریخ نهم مارچ سال 2001 میلادی، تخریب مجسمه های بودا در بامیان آغاز شد و بعد دو شبانه روز باروت و انفجاربه تاریخ  یازدهم مارچ پایان یافت.
دو حفره خالی از بت های بودا که از لحاظ اهمیت میراث های فرهنگی و تاریخی برای همهء

بشریت شگفت انگیز و بیش بها شمرده می شد، امروز یاد آور لحظات دهشت، بربریت و برداشت های نادرست از عقاید آسمانیست که به انسانیت آرامش، تحمل، گذشت و احترام به ارزش های والای انسانی را می آموزد.(پایان گزارش رادیو آزادی)

/ 0 نظر / 56 بازدید